Periferik DamarHastalıkları Tanı ve Tedavisi
Periferik damar hastalığı yavaşgelişen aterosklerotik (atardamarları (arterleri) etkileyen bir hastalık ) bir süreç olup,hastalığın olduğu arter yeri ve daralmanın derecesine bağımlı olarak değişiksorunlar oluşturmaktadır. Karotis, vertebral, üst ekstremite, mezenter, böbrekve alt ekstremite damarları olmak üzere birçok arter etkilenebilmektedir. Periferikdamar hastalığı ile koroner damar hastalığının birlikteliği sık karşılaştığımızbir durumdur. Periferik damar hastalığı yaş ile ilişkili olup, elli yaşındansonra sıklığı artmaktadır. Bacak damar hastalığı için en tipik belirti baldırdaoluşan ağrıdır, bu ağrı yürümekle artar, dinlenmek ile geçer. Ağrı bazen uylukve kalça bölgesine de yayılabilir. Hastalar sıklıkla ayaklarda sürekli soğuklukhissinden yakınırlar. Ağrı, ülserler ve kangren çoğu kez ayak parmaklarının uçkısmından başlar.
Periferik Damar HastalığıRisk faktörleri
En önemli risk faktörleri sigaraalışkanlığı, kolesterol yüksekliği, diabetes mellitus ve hipertansiyondur. Burisk faktörleri aynı zamanda koroner damar hastalığının en önemli sebebi olupbu iki hastalığın birlikte olmasını açıklamaktadır. Ayrıca obezite, alkoltüketimi ve plazma homosistein, plazma fibrinojeni ve C-reaktif proteindüzeylerindeki artış da periferik damar hastalığının gelişmesine nedenolabilmektedir. Nadiren romatizmal hastalıklara bağlı da gelişebilmektedir.
Periferik DamarHastalığının Araştırılması
- Ailesel kalp damar hastalığı öyküsü
- Göğüs ağrısını düşündüren belirtiler
- Kalça, uyluk, baldır veya ayakta eforla oluşan ve istirahatte geçenyorgunluk, ağrı veya kramp gibi yürüme bozuklukları
- Ayakta yeterince iyileşmeyen yaralar
- Özellikle baş dönmesi veya vertigoyla ilişkili ve egzersizle ortaya çıkankol ağrısı
- Geçici veya kalıcı felç geçirmek
- Hipertansiyon veya böbrek yetmezliği öyküsü
- Özellikle yemek yeme ve kilo kaybıyla ilişkili öğün sonrası karın ağrısı veishal
- Sertleşme sorunları
Bu tür şikayeti olan kişiler periferikdamar hastalığı açısından araştırılır.
Fizik MuayenedeYapılanlar
- Her iki koldan kan basıncının ölçülür ve aradaki fark kaydedilir.
- Boyun ve omuz bölgesi damarlar muayene edilir.
- Kollar ve eller dikkatlice muayene edilir.
- Böğürler, göbek çevresi ve kalça bölgeleri olmak üzere karnın farklıyerleri muayne edilir.
- Kasık düzeyindeki damarlar muayene edilir.
- Uyluk, diz ardı, ayak sırtı ve baldır arkası bölgeler elle muayene edilir.
- Ayaklar muayene edilir, derisinin rengi, ısısı ve bütünlüğü, yara veyaülserasyonlar kaydedilir.
- Baldır kıllarında seyrelme, deri değişiklikler gibi periferik damarhastalığını düşündüren bulgular kaydedilir.
Periferik Damar Hastalığı Tanı Konulması
- Hasta öyküsü
- Fizik muayene bulguları
- Laboratuvar değerlendirmesi
- Ultrasonografik yöntemler
- Anjiyografi
- Bilgisayarlı tomografik anjiyografi
- Manyetik rezonans anjiyografi
Tüm bu veriler birliktedeğerlendirilerekperiferik damar hastalığını tanısı konur.
Tedavi Genel Kurallar
Tedavi Yöntemleri
- Tıbbi tedavi
- Endovasküler tedavi
- Cerrahi tedavi
Tıbbi Tedavi:Tedavinin amacısemptomları iyileştirmektir (Örneğin; yürüme mesafesi ve konforu). Yürümemesafesini artırmak için halen egzersiz terapisi ve ilaç tedavisi olmak üzereiki strateji kullanılmaktadır. Genellikle egzersiz 30-60 dakikalık sürelihaftada en az 3 gündür. Sigaranın bırakılması çok önemlidir. İlaçlartedavisi hastanın durumuna göre silostazol ve naftidrofuril, lipit düşürücüilaçlar, antitrombositer ilaçlar, antihipertansif ilaçlar ve antidiyabetikilaçlar gibi damar koruyucu ilaçlardan oluşur.
Endovasküler Tedavi: Damarcerrahisiyle karşılaştırıldığında daha az riskli olupbaşarısızlık durumundakullanılmak üzere cerrahi seçenek muhafaza edilmektedir. Anjiyoplast, damarstentlemesi ve ateroktemi gibi tedaviler yüksek başarı ile yapılmaktadır.
Cerrahi Tedavi:Alt ekstremite yaygındamar hastalık için en çok kullanılan cerrahi yaklaşımlar baypas cerrahisi,toplardamar veya atardamar greftleri veya yapay greft materiyali ileyapılırken. Beyin damar hastalıkları için karotis endarterektomi yüksek başarıile yapılmaktadır. Yaygın nekroz, kangren ve geri dönüşsüz bacak iskemisin deise ampütasyon tedavisi uygulanmaktadır.