Koroner Bypass

Kabin her kasılmasıyla birlikte kanın bir kısmı oksijenlenmesi içinakciğere gönderilirken, diğer bir kısmı da kalpten çıkan ana atardamara yaniaort damarına pompalanır. Kalpten çıktığı noktada yaklaşık olarak 3 cm çapındaolan aort damarı, kalbin sol karıncığından çıktıktan sonra dallanarak, tümvücuda temiz kanın ulaşmasını sağlar. 

Aort damarının ilk verdiği dal, kalbin kendisini besleyen koroner arterdir.Koroner arterlerin çapları ise 1 ila 3 mm aralığındadır. Sağ ve sol olmak üzereiki arter bulunur ve bu arterler kalbin beslenmesinden sorumludur.

Koroner Bypass Nedir?

Kalbin beslenmesini sağlayan koroner arterlerde daralma ya da tıkanıklıkolduğunda kalp, yeterince beslenemez ve normal fonksiyonlarını yerinegetirememeye başlar ve kişide, göğüs ağrısı şikayeti oluşur ve kalp krizi(miyokard enfarktüsü) gibi ölümcül sorunlar ortaya çıkar. 

Koroner bypass ameliyatı, kalbi besleyen atardamarların (koroner) tıkanmasıyüzünden yapılan cerrahi müdahaledir. Bypass işlemi için alındıkları yerdefonksiyon kaybına neden olmadan hastanın sadece kendisinden alınan bacaktoplardamarı, ön kol arteri, göğüs arteri gibi damarları kullanılır ve budamarlar hazırlanıp hasta bölgeye nakledilerek kan dolaşımı tekrarsağlanır. 

Koroner Bypass Nasıl Yapılır?

Koroner bypass ameliyatı iki biçimde yapılabilir:

· Durdurulmuş kalpte bypass: Kalp tamamen durdurulup vücuttaki dolaşım birkalp pompası ile sürdürülürken damarlara köprüleme işlemi yapılmaktadır. Kalppompası, ameliyat esnasında hastanın akciğerlerinin ve kalbinin görevleriniüstlenerek beyin ve diğer hayati organlara kan pompalanmasını sağlar.

· Çalışan kalpte bypass: Kalp durdurulmadan ve kalp pompasına ihtiyaçduyulmaksızın ameliyat yapılır. Çalışan kalpte koroner bypass operasyonundaenfeksiyon riski çok daha düşüktür, hastanın kendine gelmesi ve taburculuğudaha çabuk olur. Buna ek olarak operasyon sırasında kan nakli ihtiyacı azdır veinme gibi riskler de düşük seviyede tutulabilir.

Vakanın türüne göre tercih edilen bu yöntemlere ek olarak operasyon açık yada endoskopik yöntem olarak tanımlanan kapalı cerrahi metoduyla da yapılabilir.Koroner bypass operasyonunun hangi yöntemle yapılacağı kararlaştırıldıktansonra hastaya anestezi uygulanır.

Koroner Bypass İçinDamar Nerelerden Alınır?

Göğüsten alınacak damar için göğüs kemiği, kemik testeresi yardımı ilekesilerek göğüs kafesi açılır. Genelde sol göğüsteki meme atardamarıkullanılır. Birden fazla bypass edilmesi gereken koroner arter varlığında isekişinin bacağında bulunan toplardamar ya da kolda bulunan radial arter yani önkolda bulunan ve eli besleyen damar da kullanılabilir. 

Bacaktan alınacak toplardamar için bacakta kesi işlemi yapılarak, bypassiçin yeteri uzunlukta damar çıkarılır. Alınan damarın bir ucu tıkanan bölgeninaşağısında olacak biçimde koroner artere dikilir. Göğüs kemiği güçlü tellerlebağlanıp cerrahi müdahalenin yapıldığı bölge dikilir. 

Operasyon sonrasında damarın alındığı bölgede yara (skar) izi çıplak gözlegörülemeyecek kadar küçük olabilir.

Bypass Kimlere Yapılır?

· Birden fazla damar hastalığı,

· Birden fazla koroner damarın ameliyatsız (balon ve stentleme) yöntemleaçılamaması,

· Kalp kapak operasyonu gerektiren durumlar,

· Bir ya da birden fazla damarın ameliyatsız yöntemle açılmasına rağmentekrar tıkanması,

· Ameliyat gerektiren başka bir kalp rahatsızlığının olması halinde koronerbypass ameliyatı tercih edilir.

Bypass Ameliyatı NeKadar Sürer?

Koroner bypass ameliyatının toplam süresi, ameliyatın açık ya da kapalıyöntemle yapılmasına göre farklılık gösterir. Bypass edilecek damar sayısınınyanı sıra operasyon süresini etkileyen bir diğer faktör de operasyonun çalışanya da durdurulmuş kalp üzerinde yapılmasıdır. Günümüzde çoğunlukla minimalinvaziv yöntemle yürütülen koroner bypass operasyonları yaklaşık olarak 3 ila 6saat kadar sürebilir. Aynı operasyonla kişinin kalp kapağının değişmesi gibikalbe yönelik diğer cerrahi girişimler, ameliyat süresinin uzamasına nedenolur.

Bypass RiskleriNelerdir?

Ameliyat riski hastanın 

· yaşı, 

· cinsiyeti, 

· yaşam tarzı, 

· kronik hastalıkları gibi demografik faktörlere bağlıdır. 

Koroner bypass operasyonlarında yaşam kaybı riski düşüktür. Ancak kişininyaşı, eşlik eden hastalıkları, geçirilen kalp krizine bağlı olarak kalp kasınınne kadarının zarar gördüğü, diğer doku ve organlardaki işlev kaybının varlığıgibi etkenler ameliyat riskini artırır. 

Bypass Kesin ÇözümMüdür?

Bypass, sonucu damar tıkanıklıkları ve daralmaları o an için açılır ancakdamar sertlikleri cerrahi müdahale sonucu ortadan kalkmaz. Operasyon ilehastanın kalp krizi geçirmesi, aniden ölmesi ve ilaca bağımlı olarak toplumdankısıtlanması engellenir. 

Hastalar operasyon sonrası yaşamlarını düzenlemeli, zararlı yiyecek veiçeceklerden kaçınmalı, kötü alışkanlıklarını terk ederek kaliteli yaşamalıdır.

Koroner arterlerintekrar tıkanması sonucu bypass gereken durumlar:

· Hastanın damar yapısının kötü olması,

· İlk ameliyatın erken yaşlarda yapılması,

· Damar sertliği riski,

· İlk ameliyatta tüm damarlara köprüleme yapılmaması,

· Diyabet (şeker) ve böbrek hastalığı gibi kronik hastalıkların eşliketmesi,

· Sigara içilmeye devam edilmesi,

· Kolestrol ve trigliserid yüksekliğinin yeterli düzeyde tedaviedilmemesidir.

Bypass AmeliyatıSonrası İyileşme Süreci Ne Kadardır?

· Hastanın, dört ile yedi gün arasında hastanede kalması gerekir. Bu süresonunda her şey normalse hasta taburcu edilir. 

· Bir hafta sonra hasta tekrar kontrole çağrılır. Poliklinik ziyaretisırasında hastanın genel durumu gözlenir, şikayetleri değerlendirilir vegerektiğinde ilaçları tekrar düzenlenir. Hastada eşlik eden obezite,hipertansiyon, diyabet gibi hastalıkların varlığında hastanın kapsamlı takibiiçin kardiyoloji hekimiyle görüşmesi sağlanır.

· Hastanın varis çorabı kullanması gerekebilir. İyileşme döneminin ilkevresinde evde kalmalı, ancak yatağa bağlı kalmadan hareket etmelidir.

· Ameliyat sonrası en erken bir ay sonunda normal yaşama dönülebilir. Budönemde hasta yan dönememe, araba kullanamama gibi problemlerle karşılaşabilirve tam olarak iyileşme altı ay sonra gerçekleşir. 

· Operasyon esnasında kesilen kemiği ve göğüs kafesi iyileştiğinde hastatam olarak düzelir. Normal bir insanın yapacağı her türlü aktivite yapılabilir,işe devam edilebilir, araba kullanılabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

· Hasta sigara içiyorsa kesinlikle hemen bırakmalı,

· Ağır spor yapmaktan kaçınmalı,

· Fazla kiloları, yine doktor kontrolünde sıkı bir diyetle vermeli,

· Uykudüzenine ise oldukça dikkat etmelidir.

Ameliyat sonrası, hasta mümkün olduğu kadar gündelik yaşamın içinde yeralmalı, ilaçları düzenli kullanmalı, beslenmesine dikkat etmeli, önerilenilaçları kullanmalıdır.

· Nabızda ani değişimler kalp problemleri yaratabileceği için ağırlıkkullanılan, çok yoğun tempoya sahip tehlikeli mücadele sporlarından kaçınılmasıgerekir. 

· Yüzme, vücuttaki tüm kasları çalıştırıp aynı zamanda nefes egzersizi deyapılabilen bir spor olduğu için uygulanabilir. 

· Mümkünse açık ve temiz havada düzenli doğa yürüyüşleri yapılmalıdır.

· Partner ile yapılabilecek masa tenisi ve dans gibi etkinlikler dehastanın sağlığına katkı sağlar, sosyalleşmesini sağlar.

· Ameliyat sonrası düzenli kardiyoloji muayenelerine mutlaka gidilmelidir.

· Düzenli Check-Up yaptırılması, olası damar tıkanıklıkları başta olmaküzere tüm hastalıkların erken teşhis edilmesinde önemlidir.