Fistül nedir? 

Fistül, bir organla başka bir yapı arasında oluşan tüpşeklindeki anormal bir bağlantıdır. Mesane ve vajina gibi iki vücut boşluğununveya vücut boşluğu ile cildin bağlantısı biçiminde olabilir. Fistül terimiLatincede tüp anlamına gelen fistula kelimesinden türetilmiştir. En sık olarakanüs ve çevresinde görülür ve bu durumda anal fistül adını alır. İkinci enyaygın yerleşim yeri iki bağırsak bölümü arasındadır ve bunlara enteroenterikfistül denir. Fistüller ayrıca rektum ve vajina, bağırsak ve cilt, bağırsak vemesane arasında da sıktır.

Fistül çeşitleri nelerdir?

Prensip olarak, vücudun herhangi biryerinde görülebilir; ancak en yaygın olarak bağırsak ve anüste gelişir. İdraryollarında da çeşitli organlara açılan fistüller gelişebilir.

Anal fistül 

Anal fistül, bağırsağın son kısmı ile anüs çevresindeki deriarasında gelişen küçük tünel şeklindeki anormal yapılardır. Genellikle anüsyakınındaki bir enfeksiyonun sonucu olarak gelişen apse nedeniyle ortaya çıkar.Apse boşaldığında geriye küçük bir kanal kalabilir. Anal fistül, rahatsızlıkhissi ve cilt tahrişi gibi hoş olmayan belirtilere neden olabilir ve genelliklekendi başına iyileşmez. Çoğu durumda cerrahi yolla kapatılması gerekir.

Anal fistülün en önemlinedeni gibi anüs çevresinde gelişen apselerdir. Anal apseli her iki iladört kişiden birinde fistül geliştiği tahmin edilmektedir. Anal fistüllergenellikle tedavi edilmediği takdirde nadiren iyileştikleri için ameliyatedilmeleri gerekir.

İdrar yolu fistülleri 

İdrar yolu fistülleri, idrar yollarını oluşturan organlarla cilt veyayakındaki bir başka organ arasındaki anormal bir bağlantıdır. Üriner fistülleridrar kaçırma ve enfeksiyona neden olabilir. Sıklıkla çeşitli ameliyatlardansonra, travma nedeniyle, belirli hastalıkların komplikasyonu olarak veyaradyasyon tedavisinden dolayı oluşur. En sık olarak histerektomi (rahminalınması) ve sezaryen gibi karın veya pelvik ameliyatlar sırasında mesaneyezarar verilmesi neticesinde ortaya çıkar.

Çoğu idrar yolu fistülü cerrahi işlemle tamir edilir. En sık olarak idraryolları ile vajina arasında görülür ve anormal bağlantı nedeniyle vajinadandışkı ve idrar sızıntısına neden olabilir. İdrar yollarında çok sayıda fistültürü görülebilir. 

• Vezikovajinal fistül: Vajina vemesane arasında görülür. Kadınlarda en sık görülen idrar yolu fistülü türüdür.En sık rastlanan nedeni histerektomi ameliyatıd geçmişidir.
• Enterovezikal fistül: Mesane vebağırsak arasında bulunur. En yaygın idrar yolu fistüllerinden biridir.
• Vezikouterin fistül: Mesane ve uterusarasında bulunur.
• Üreterovajinal fistül: Vajina veüreter arasında bulunur. Üreter böbrekler ve mesane arasında idrar taşıyan tüpşeklindeki organdır. Bu grup fistüllerin çoğu geçirilmiş histerektomi veyadiğer pelvik cerrahi işlemler nedeniyle ortaya çıkar.
• Üretrovajinal fistül: Vajina veüretra arasında bulunur. Üretra idrarı vücuttan atan idrar yolu bölümüdür.
• Kolovezikal fistül: Kalın bağırsakile mesane arasındadır.
• Rektovajinal fistül vajina ve rektumarasında bulunur. Rektum kalın bağırsağın son kısmıdır.

Diğer fistüller 

• Bağırsakların iki farklı bölümüarasında oluşan fistülllere enteroenterik fistül denir.
• Enterokolik fistül: ince ve kalınbağırsak arasında anormal bir bağlantı vardır.
• Enterokutan fistül: Bu fistül türübağırsakla cilt arasındadır.
• Enterovaginal: Bu fistül türüvajinaya ile bağırsaklar arasında bulunur.

Anal fistül belirtileri 

• Anüs çevresindeki ciltte tahriş
• Otururken, hareket ederken,dışkılama sırasında veya öksürürken artan sürekli ve zonklayıcı bir ağrı
• Makat çevresinde kötü kokulu akıntı
• Dışkılama sırasında irin veya kangelmesi
• Apse varsa makat etrafında şişme,kızarıklık ve ısı artışı
• Bazı durumlarda bağırsakhareketlerini kontrol etmede zorluk

Fistülün ucu deride makat yakınındaküçük bir delik şekilde görülebilir, ancak bunu hastanın kendisinin görmesi zorolabilir.

İdrar yolu fistülü belirtileri 

• Vajinadan sıvı sızması
• Vajinadan sürekli idrar kaçağı
• Vajinadan kötü koku gelmesi
• Vajinadan dışkı sızması
• Sık tekrarlayan idrar yoluenfeksiyonları
• İdrar yaparken idrar yollarından gazçıkışı olması
• Kadınlarda genital bölge cildindetahriş
• Karın ağrısı

Fistül tanısı nasıl konur? 

Fistüller genellikle hastanınşikâyetleri ve fizik muayene ile teşhis edilir. Gerekli görülürse bilgisayarlıtomografi (BT), baryum lavmanı, kolonoskopi, sigmoidoskopi, üst endoskopi veyafistulogram gibi çeşitli görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Fistülogramda fistül içine bir boyaenjekte edilir ve röntgen filmi çekilir. Boya, fistülün filmde daha iyigörünmesine yardımcı olur. Rektumdaki fistüller için lavmana benzer şekildeuygulanır. Cilde açılan fistüllerde ise küçük bir tüp ile açıklığa konulur.Grafiler hastanın pozisyonu değiştirilerek birkaç farklı açıdan çekilir.

Fistül tedavisi nasıl yapılır? 

Fistül tedavileri bulundukları yereve belirtilerin ciddiyetine göre değişiklik gösterir. Antibiyotikler veya başkailaçlar fistül ile ilişkili enfeksiyonun tedavisinde kullanılabilir.

Enterovajinal, enterokutanöz veenterovesiküler fistüller için enteral diyet tedavisi uygulanabilir. Enteraldiyet ağızdan veya bir besleme tüpü yoluyla verilen sıvı beslenmedir. Sıvıbeslenme formülleri vücut için elzem besin maddelerini içerir ve katı gıdanınyerini alır. Katı gıda tüketilmemesi daha az dışkı oluşumuyla fistülüniyileşmesine yardımcı olur.

Bazı küçük fistüller kateterkullanılarak tedavi edilir. Kateter yardımıyla fistül boşaltılarak enfeksiyonkontrol altına alınmaya çalışılır. Fistüllerin tedavisinde içlerini doldurarakuygulanan fibrin yapıştırıcılar da kullanılabilir. Diğer tedavilere cevapvermeyen olgularda cerrahi işlemle fistülün kapatılması ya da çıkarılmasıgerekebilir.