Astım tüm dünyada yaklaşık 300 milyon kişiyi etkilediğitahmin edilen ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Ülkemizde yaklaşık her 100erişkinden 5-7’sinde, her 100 çocuktan 13-15’inde görülmektedir. Astım, hava yollarının ataklar (krizler)halinde gelen tıkanmaları ile kendini gösteren bir hastalıktır. Hastalarataklar arasında kendilerini iyi hissederler. Astımda hava yollarında mikrobikolmayan bir iltihap vardır. Bu nedenle hava yolu duvarı şiş ve ödemlidir. Budurum akciğerlerin uyaranlara aşırı duyarlı olmasına neden olur. Toz, dumankoku gibi uyaranlar ile hemen öksürük, nefes darlığı ve göğüste baskı hissigibi yakınmalar ortaya çıkar. Krizde hava yollarını saran kaslar (adeleler)kasılır, ödem ve şişlik artar, ilerleyen iltihapla birlikte hava yolu duvarıkalınlaşır. Hava yollarındaki salgı bezlerinden kıvamlı bir müküs(ifrazat-balgam) salınır. Tüm bunlar hava yollarını önemli ölçüde daraltır vehavanın akciğerlere girip çıkması engellenir. Bu durum kendini artan öksürük,nefes darlığı, hırıltı, hışıltı ile kendini gösterir. Astım her yaştan bireyietkileyebilen ve kontrol altına alınamadığında günlük aktiviteleri ciddi olaraksınırlayabilen kronik (müzmin) bir hastalıktır.
Öksürük (genellikle kuru, yani balgamsız), nefes darlığı,göğüste baskı hissi ve hırıltılı-hışıltılı solunum gibi belirtiler olur.Belirtiler tekrarlayıcı olup nöbetler halinde gelir. Genellikle gece veyasabaha karşı ortaya çıkar. Kendiliğinden veya ilaçlar ile düzelir.Bireye göredeğişen bazı nedenler belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Belirtilermevsimsel değişiklik gösterebilir. Bireyihekime götüren belirtiler ve bireye ait tıbbi öykü tanı aşamasının ilkbasamağını oluşturur. Öyküde önemli noktalar şu şekilde özetlenebilir:
- Belirtilerin (öksürük, nefes darlığı, göğüste baskı hissi, hışıltılı solunum) tekrarlayıcı olması
- Ataklar dışında bireyin kendini iyi hissetmesi
- Belirtilerin özellikle gece veya sabaha karşı olması
- Bireye özgü allerjen ya da iritanlar ile belirtilerin ortaya çıkması
- Egzersiz sonrası öksürük ya da hışıltılı solunum olması
- Soğuk algınlığının “göğsüne iniyor” olması
- Belirtilerin kendiliğinden ya da uygun astım tedavisi ile düzelmesi
- Ailesinde astım veya allerjik hastalık öyküsünün bulunması
Astım tanısı oldukça kolaydır, iyi bir anamnez vefizik muayene en önemli yöntemdir. Astımhastalığını ortaya çıkarabilecek bir kan tahlili yoktur. Röntgen bulgularıgenellikle normaldir. Solunum fonksiyonu cihazları ile nefes ölçümleri(ilaçlı-ilaçsız) yapılarak tanı kesinleşebilir veya hastalığın ağırlığıbelirlenebilir. Tanı ne kadar erkenkonulursa takip-tedavi de o kadar kolaylaşacaktır.