Kalp aktivitesi, sağ kulakçıkta bulunan sinüs nodu olarak tanımlananbölgenin elektriksel aktivitesiyle oluşur. Sinüs nodunun ürettiği elektrikakımı, kalp kulakçıklarında bulunan kasın kasılmasına ve karıncıkların kanıpompalamasını sağlar. Kalp kasının kasılıp gevşemesiyle oluşan kalp atımı,elektriksel uyarıların sağlıklı çalışmasıyla gerçekleşir. Ancak elektrik akımı,atriyoventriküler (AV) düğüm adı verilen hücre kümesi tarafından düzenlenir.Böylece kalbe giden elektrik uyarısı, kalbe ulaşmadan önce yavaşlatılarak kalpkarıncıklarının kanla dolmasını sağlar. Ardından elektriksel aktivite, kalpkarıncığına ulaşır ve kalp kası kasılır. Böylece sağ karıncık akciğerlere, solkarıncık ise vücuda kan pompalar.
Kalpteki elektriksel faaliyet, kalp kasının dakikada 60 ila 100 kez kasılmasınayol açar. Böylece kalp, akciğerlerde oksijenlenen temiz kanı vücudapompalayarak yaşamsal faaliyetlerin devamlılığını sağlar. Kalbin ritmik olarakatmasını sağlayan elektriksel uyarıların bozulmasına bağlı olarak kalp, olmasıgerekenden daha hızlı, daha yavaş ya da düzensiz çarpabilir. Bu durum kalparitmileri olarak bilinir. Kalpte oluşan ritim bozuklukları pek çok farklınedenden dolayı oluşabilir. Stres, sigara ve alkol kullanımı, diyabethipertansiyon gibi pek çok etken, kalp ritminin farklılaşmasına yol açar. Kalpritim bozukluğu olarak bilinen aritminin nedenlerine ve belirtilerine geçmeden öncesıklıkla sorulan “Aritmi Nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.
Çoğunlukla ciddi sağlık problemlerine yol açmayan aritmi, hemen her yaştagörülebilir. İlerleyen yaşlarda daha sık görülen aritminin toplum genelindegörülme sıklığı %2 iken 80 yaş ve üzerinde görülme oranı yaklaşık %10’dur. Kalpkasının kasılması için vücutta doğal bir elektrik aktivitesi oluşur. Kanın tümvücuda akışını sağlayan bu durumun sağlanabilmesi, elektrik akımının kalpüzerinde belli bir yolu takip etmesiyle gerçekleşir. Vücudun doğal pili olaraktanımlanabilen sinüs düğümü kalpte yer alır. Sinüs düğümünden çıkan elektrikakımı, kalbi belirli bir düzen içinde takip ederek, sinirleri uyarır. Böylecekalbin atış hızı belirlenir. Kalp ritim bozukluklarında kalbin elektrikselritminde bozukluk vardır.
Elektrik akımının engellenmesi, yavaşlaması, kalp üzerinde farklı bir yolizlemesi gibi nedenler, aritmiye yol açabilir. Kalbin düzensiz, yavaş ya dahızlı atmasına yol açan aritmi, kişinin kalbinin teklediğini hissetmesine yolaçar. Bu durumda göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi, terleme gibibelirtiler ortaya çıkabilir. Bazı aritmiler zararsız olsa da aritminin zayıf,hasar görmüş ya da anormal bir kalp yapısından kaynaklanması, ciddi ve hayatirisk oluşturabilecek kalp krizi ve felç gibi sağlık problemlerine nedenolabilir. Aritmilerin mutlaka neden kaynaklandığının araştırılması vegerektiğinde tedavi edilmesi gerekir.
Aritmi Tipleri Nelerdir?
Aritmi,aritminin görüldüğü bölgeye ve neden olduğu kalp atış hızına göre ayrı ayrı sınıflandırılır.Aritmi, kaynaklandığı bölgeye göre ventriküler aritmiler ve atriyum aritmileriolmak üzere iki ayrı kategoride incelenir. Ventriküler aritmiler, halk arasındakalp karıncıkları olarak bilinen ventriküllerde meydana gelirken,supraventriküler aritmiler ise atriyum olarak tanımlanan kalp karıncıklarındagerçekleşir. Kalp atış hızına bağlı olarak taşikardi, bradikardi gibi türlereayrılır. Aritmi türleri şu şekilde sıralanabilir:
Taşikardi
Taşikardi,normalde dakikada 60 ila 100 kez çarpması gereken kalbin, istirahat sırasında100 atımdan daha yüksek bir hıza çıkması olarak tanımlanır. Kalbin doğalyapısında bulunan sinüs nodunun normalden daha fazla elektrik sinyaligöndermesiyle oluşan bu durum, fiziksel aktivitelere bağlı olarak geliştiğinde birproblem olarak görülmez. Patolojik taşikardi olarak da tanımlanan, istirahatsırasında kalp hızının dakikada 100’ün üzerine çıkması durumu ise kalbinatriyum (kulakçık) ve / veya ventrikül (karıncık) bölümlerinin normalden hızlıolarak kasılmasıyla oluşur. Kalp kasının (miyokard) olması gerekenden hızlıçarpması, kalp kasının oksijen ihtiyacının artmasına yol açar. Taşikardininuzun süre ile devam etmesi durumunda kalp kası hücrelerinde kayıplar oluşur. Buda kişinin kalp krizi geçirmesine yol açabilir. Kalp atışlarının hissedilmesi,nefes darlığı, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, sersemlik hissi, senkop(bayılma), göğüste ağrı ya da rahatsızlık hissi gibi belirtilere yol açabilentaşikardi, daha ciddi vakalarda bilinç kaybı, kalp kasının hasarlanması, kalpyetmezliği, kalp krizi, inme ve ani ölüm gibi beklenmedik durumlara yolaçabilir.
Bradikardi
Kalpritim bozukluklarından bir diğeri olan bradikardi, kalbin dakikada 60’tan azçarpması olarak tanımlanabilir. Sporcularda normal kabul edilen bu durum, spor yapmayanbireylerde vücuda yeterince kan pompalanamamasına yol açar. Kalpte yer alansinüs nodunun elektrik sinyallerini yeterince üretememesine bağlı olarak oluşanbu durum, bazı durumlarda elektrik akımının sinirlere yeterince ulaşamamasındanda kaynaklanabilir. Metabolik veya endokrin problemleri de bradikardiye yolaçabilir. Yorgunluk, hâlsizlik, odaklanma güçlüğü, kas krampları, kabızlık vekilo almak gibi belirtilere yol açan bradikardi, kişinin yaşam kalitesinindüşmesine yol açıyorsa, bradikardi sinüs nodundan ya da atriyoventrikülernoddan kaynaklanıyorsa tedavi edilmesi gerekir.
SupraventrikülerTaşikardi
Kalpatışının son derece hızlı olduğu supraventriküler taşikardi varlığında kalp,tekrar kasılmadan önce kanla dolmaz. Vücuda olan kan akışının yavaşlamasına yolaçan bu durumun 4 ana tipi bulunur:
Atriyalfibrilasyon: Kalp kulakçıklarında yer alan elektriksel aktiviteye bağlı olarakkalbin normalden hızlı atması olarak tanımlanabilen atriyal fibrilasyon, geçiciolabileceği gibi tedavi edilmediğinde ataklar hâlinde devam ederek kalıcı daolabilir. Bu durumda kalp yetmezliği, pıhtı atması (tromboemboli) ve inme gibiciddi sağlık problemlerine yol açabilir.
Atriyalflutter: Atriyal fibrasyona benzeyen bu taşikardi türünde kalp atımı daharitmiktir. Kalbin üst kısmında yer alan odacıklarına atım çok hızlı fakatdüzenlidir. Kalp kulakçıklarındaki düzensiz elektrik akımından kaynaklanan burahatsızlık, kendi kendine düzelebileceği gibi bazı durumlarda tedavigerektirir.
Wolff-Parkinson – White sendromu: Kalbe giden elektrik aktivitesinin iletimyollarının bozulmasıyla oluşan bu rahatsızlıkta sinüs nodundan çıkan uyarılar,AV düğümüne uğramadan kalp kulakçıklarından direkt olarak karıncıklarailetilir. Bazı kişilerde herhangi bir probleme yol açmayan bu rahatsızlık,bazılarında ise taşikardiye neden olur.
Çarpıntı, göğüs ağrısı, göz kararması, baş dönmesi, nefes darlığı, bayılma,terleme ve nadiren atriyal fibrilasyona bağlı olarak kalp durmasına nedenolabilir.
Paroksismalsupraventriküler taşikardi (PSVT) : Kalbin kasılması için gönderilen elektrikaktivitesinin anormal bir yolu takip etmesiyle oluşan PSVT, kalbin çok hızlıatmasına neden olur. Birkaç dakika ila birkaç saat arasında sürebilen OSVTvarlığında kalp hızı, dakikada 250’ye kadar yükselebilir. Göğüste ağrı, kalpçarpıntısı, kaygı, ve nefes darlığı gibi belirtilere yol açan bu durum,çoğunlukla kalp kriziyle karıştırılır.
VentriküllerdenKaynaklanan Taşikardiler
Kalpkarıncıklarından kaynaklanan taşikardiler üçe ayrılır:
Ventrikülertaşikardi: Anormal elektrik akımına bağlı olarak kalbin hızlı ve düzensizatması olarak tanımlanabilen ventriküler taşikardi varlığında kalbin yüksekatış hızı, kalp karıncıklarının yeterince dolmasına ve kalbin kasılmasına izinvermez. Sağlıklı kişilerde önemli problemlere yol açmayan bu durum, kalphastalığı olan kişilerde acil tıbbi müdahale gerektirir.
Ventrikülerfibrilasyon: Karmaşık elektriksel aktivitelerden kaynaklanan ventrikülerfibrilasyon, kalp karıncıklarının vücuda kanı pompalamak yerine titremesine yolaçar. Kalp hastalığı ya da ciddi travmalara bağlı olarak gelişen bu taşikarditürü, kişinin yaşamını kaybetmesine yol açabilir. Dolayısıyla acil müdahalegerektirir.
Uzun QT sendromu (UQTS) : Bir tür kalp bozukluğu olan bu rahatsızlık,kişinin yaşamını tehdit edebilir. Kalbin hızlı ve düzensiz atmasına yol açan budurum, genellikle genetik bir mutasyondan kaynaklanır. Ayrıca konjenital(doğumsal) kalp defekti gibi bazı hastalıklarda UQTS’ye neden olabilir.